Coaching – czym jest i dlaczego nie warto się go obawiać


Coaching – termin niezwykle popularny w świecie korporacji i nie tylko. Wyrażenie to bywa jednak używane zbyt często i czasami niewłaściwie, przez co obecnie „kołczować” możemy w zasadzie wszystko i wszystkich. Chcesz dowiedzieć się na czym powinien polegać taki prawdziwy proces?

Historia coachingu

coachNa początek trochę historii. Pierwsze użycie słowa coaching w odniesieniu do osób wspierających studentów w zdaniu egzaminów pojawiły się w Oxfordzie, w 1849 roku. W zbliżonym okresie zaczęto również używać tego słowa do określania trenera w sporcie, z czego obecnie powstają liczne nieporozumienia.

Pod koniec XIX wieku i na początku XX wieku, szybki wzrost technologiczny powodował zainteresowanie psychologów tematyką zarządzania czy planowania. Wystarczy wspomnieć takie nazwiska jak Freud (początki psychoterapii) czy badania Eltona Mayo. Przeciwną teorią był rozwijający się w pierwszej połowie XX wieku behawioryzm, reprezentowany przez Maslowa czy Rogersa. Ruch ten w dużym uproszczeniu zakładał możliwość sterowania zachowaniem człowieka przez odpowiednie dobranie bodźców zewnętrznych. Nie uwzględniał więc tak ważnej samoświadomości, tak ważnej w coachingu.

Pierwsze naukowe opracowania dotyczące coachingu pojawiły się w latach 60-70 ubiegłego wieku (jak choćby klasyczna pozycja: The Inner Game of Tennis: The Classic Guide to the Mental Side of Peak Performance), ale prawdziwy wzrost popularności przypada na lata 80 i kolejne dziesięciolecia. Do klayczynych już pozycji można zaliczyć Coaching for Commitment: Interpersonal Strategies for Obtaining Superior Performance oraz Coaching for Performance: GROWing Human Potential and Purpose – The Principles and Practice of Coaching and Leadership, 4th Edition, która zapoczątkowała tak popularny obecnie model GROW.

Obecnie proces coachingowy staje się obowiązkowy w wielkich firmach, co ma często swoje plusy i minusy. Wiele osób indywidualnie decyduje się również na ten proces, szukając w nim możliwości rozwiązania problemów na różnych płaszczyznach.

Czym jest coaching?

Zanim odpowiem czym jest coaching, zacznę od tego czym nie jest. Zdecydowanie coachingiem nie należy nazywać działań typu:

  • szkolenia lub warsztaty,
  • mentoring,
  • konsulting,
  • standardowe nauczanie,
  • psychoterapia

Celem procesu coachingowego nie jest przekazanie wiedzy z konkretnej dziedziny. Coach nie jest też od doradzania konkretnych rozwiązań, udzielania odpowiedzi wskazywania błędów. Do tego celu służą metody wymienione powyżej. Czym więc jest coaching?

Coaching jest procesem wspierającym realizację celów osoby będącej w procesie, niezależnie od charakteru takiego celu, poprzez stawianie odpowiednich pytań i poszukiwaniu na nie odpowiedzi. Bardzo istotne jest, że to osoba będąca uczestnikiem samodzielnie odpowiada i wyciąga wnioski. Coach jest głównie moderatorem i inspiratorem dyskusji. Coach pomaga również sprecyzować zadania, które uczestnik wykona po zakończeniu spotkania.

Role w procesie coachingowym

W procesie coachingowym rozróżniamy dwie rolecoacha oraz coachee – osoby lub grupy uczestniczącej w procesie.

Rolą coacha, jak już wspomniałem, jest prowadzenie procesu. Dzięki posiadanej wiedzy, coach jest w stanie prowadzić rozmowę w sposób nakierowany na optymalne wyniki. Coach zadaje głównie pytania otwarte, zmuszające do głębokich przemyśleń. Coach motywuje również do skutecznego osiągania założonych celów.

Rolą coachee jest szczere udzielanie odpowiedzi w trakcie rozmowy. Tylko chęć uczestniczenia w coachingu i pełne zaangażowanie gwarantuje finalny sukces. Ważne też jest, aby coachee miał całkowite zaufanie do coacha. W przeciwnym wypadku całe przedsięwzięcie nie ma sensu.

Model GROW

Popularnym narzędziem w coachingu jest model GROW (Goal, Reality, Options, Will), w skład którego wchodzą:

  1. Określenie celu (Goal), najlepiej z wykorzystaniem innego narzędzia – SMART. Chociaż wydaje się to oczywiste, to tak naprawdę często określamy nasz cel bardzo mgliście, typu „chciałbym zmienić pracę„, albo „chciałbym dostać podwyżkę„. Na tym etapie rolą coacha jest odkrycie prawdziwej potrzeby leżącej za tym stwierdzeniem. Być może sugerowane rozwiązania nie są jedynym wyjściem z sytuacji. Bardzo ważne jest też określenie ram czasowych osiągnięcia celu, oraz warunków które jednoznacznie potwierdzą, że cel został osiągnięty.
  2. Stwierdzenie stanu obecnego (Reality). Tutaj cel jest konfrontowany z rzeczywistością. Być może rozbieżność ta nie jest tak duża, jak czasami się wydaje. W tym kroku określane są też możliwości, umiejętności, nastawienie i wszystko inne, co jest niezbędne do osiągnięcia celu. Czy to aktualnie posiadam? W jaki sposób chcę zdobyć tę wiedzę czy umiejętność?
  3. Możliwości (Options), czyli wszelkie drogi prowadzące do celu. Często w codziennym zapracowaniu tracimy wrodzoną kreatywność, przyćmioną przez zmęczenie, pośpiech, sprawy bieżące. Odpowiednio pobudzona prawa półkula mózgu potrafi naprawdę zdziałać cuda, trzeba tylko dać jej szanse. Na tym etapie ważne jest wypracowanie możliwości, ale także przeanalizowanie wszystkich „za i przeciw” każdej z opcji.
  4. Konsekwentna realizacja (Will). Każdy, nawet najlepszy plan runie bez konsekwentnego wcielania go w życie. W tym ostatnim kroku, uczestnik zobowiązuje się do podjęcia określonych działań, przybliżających go do założonego celu. Coach zachęca do określenia precyzyjnego zobowiązania, umieszczonego w czasie i przynoszącego wymierny efekt.

W nawiązaniu do tytułowego stwierdzenia, coachingu nie trzeba się obawiać jeżeli pracujemy z odpowiednio przygotowanym, certyfikowanym coachem. Zdecydowanie należy unikać samozwańczych coachów, bez specjalistycznej wiedzy, którzy na każdej możliwej płaszczyźnie chcą nas „kołczować”.

Jeżeli jesteś zainteresowany poszerzaniem wiedzy z tej dziedziny, to polecam poniższy materiał filmowy a także lekturę magazynu Coaching.

Na zakończenie dziekuję Maciejowi Kozubikowi, coachowi z ogromnym doświadczeniem, dzięki któremu wiem dużo więcej o tym procesie.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *